Wohin rollst du, Sloterdijk?

30 januari 2016

Ik hou niet van de uitdrukking ‘kleine man’, ook al is het de titel van een beroemd boek van een groot schrijver met een dubieuze levensloop.
Anne Folkertsma publiceerde bij Cossee een boeiende biografie van Hans Fallada: een man met een gebroken curriculum, waarin het meeste vierkant draait. Folkertsma heeft een paar autobiografische teksten in haar boek opgenomen, waarin Fallada onder meer vertelt dat ‘Kleiner Mann – was nun?’ oorspronkelijk ‘Der Murkel’ (Het wurm) heette, maar dat vond niemand een goede titel. Zijn uitgever Rowohlt zocht het in de richting van Leo Perutz’ succesroman ‘Wohin rollst du, Äpfelchen?’, een titel met vraagteken. Vandaar was het maar een stap naar ‘Kleiner Mann – was nun?’, een titel die bij Fallada later een bijkomende vraag oproept: ‘Wie hem heeft gevonden? Ik weet het niet meer.’ In elk geval was de roman bij publicatie in 1932 meteen een wereldsucces. Het geld begon te stromen.
Maar van de uitdrukking ‘Kleine man’ heb ik nooit gehouden, ook niet van ‘Jan met de pet’ en ‘Jan Modaal’. Alsof de kleine man gedoemd is om in zijn schoenmaat te blijven staan. Ik citeer graag de journaliste Ursula von Kardorff, die in haar ‘Berlijns dagboek 1942-1945’ een anekdote vertelt over een ‘kleine man’ in volle nazitijd, Berlijn, 3 maart 1943: ‘Ik geloof dat het volk zich fatsoenlijker gedraagt dan de zogenaamd ontwikkelden of halfontwikkelden. Typerend is het verhaal van die arbeider die in een tram opstond voor een jodin met een ster. “Ga maar hier zitten, ouwe sterrenwacht,” zei hij, en toen een Partijlid daar bezwaar tegen maakte, snauwde hij hem toe: “Over mijn gat beslis ik zelf!”’
Terloops bij Goethe, wiens correspondentie ik lees: ‘De geringste wordt door het bestaan van het voortreffelijkste niet in zijn existentie gehinderd, of, zoals de dichter zich uitdrukt: Ein kleiner Mann ist auch ein Mann.’ (Aan Charlotte von Stein, Rome, 7-10 februari 1787).
Een actueel thema, nu de ‘grote’ intellectuelen zoals Botho Strauss (natuurlijk), Rüdiger Safranski en zo-even ook Peter Sloterdijk het vluchtelingenbeleid van Merkel frontaal aanvallen. Altijd weer hetzelfde weerzinwekkende academische verhaal.

 

Advertenties

Reacties zijn gesloten.

%d bloggers liken dit: