Andreas Lubitz, een Kohlhaas van onze tijd?

28 maart 2015

Andreas Lubitz, de brokkenpiloot, een hedendaagse Michael Kohlhaas, de held uit Kleists gelijknamige verhaal? Lubitz als een moderne versie van Kleists held: een engel der wrake en des doods, uit de wolken neergedaald om alles met en rond hem te vernietigen? Duitser kan het haast niet.

De Duitse essayist Sebastian Haffner heeft ooit eens gezegd dat we de naziperiode van Duitsland veel beter kunnen begrijpen door Kleist te lezen. De Duitsers zijn immers niet alleen het volk van klassieke geesten als Goethe en Schiller, maar ook van afgrondelijke en duistere genieën als Richard Wagner en nog veel meer Heinrich von Kleist.

Het motief, dat het hele werk van Kleist doordrenkt, is de zelfvernietigende wraak. Met Kleist bereiken het extreme, het radicale, het irrationele en het hysterische hun hoogtepunt in de Duitse literatuur. Het gebrek, waaraan Kleists helden lijden, is eigenlijk een teveel: ze kennen geen maat. Vanaf de eerste regels van het verhaal ‘Michael Kohlhaas’ worden we gewaarschuwd dat deze beminnelijke man, die tot zijn dertigste een voorbeeldig staatsburger was, gedoemd is om over de schreef te gaan: ‘Zijn rechtvaardigheidsgevoel echter maakte hem tot rover en moordenaar.’ Kohlhaas, de exterminator.

Kleists helden nemen het recht in eigen handen. Het onrecht dat hen wordt aangedaan, maakt hen wreed en redeloos. Altijd worden ze zelf de dupe van hun eigen wanhoopsdaden.

Toen Kleist in november 1811 besloot zelfmoord te plegen, leek hij over de hele lijn mislukt. Zijn literaire potentie was compleet miskend door de Pruisische goegemeente, die hem als een zonderling beschouwde. In de ogen van zijn familie had hij gefaald: een nietsnut zonder meer.

 

Advertisements

Eén reactie to “Andreas Lubitz, een Kohlhaas van onze tijd?”

  1. Erik said

    Uw stukken lees ik met plezier, maar deze notitie vond ik toch wat overtrokken. De kracht van Kleists verhaal is dat je als lezer begrijpt waarom Kohlhaas zich wil wreken en waarom hij genoegdoening wil. Bij Lubitz is dat toch anders? Waardoor werd zijn rechtvaardigheidsgevoel gekrenkt, welk onrecht wil hij wreken? Doet het er helemaal niet toe of het geleden onrecht al dan niet subjectief en fantasmatisch is?

    Like

Reacties zijn gesloten.

%d bloggers liken dit: