Lava tegen de koude golfstroom in Praag

25 februari 2015

Zelfs toen hij naast haar woonde, schreef Heinrich von Kleist dagelijks aan zijn verloofde Wilhelmine von Zenge passionele brieven, waarop hij meteen een antwoord verlangde. De symbiose verlangde een ononderbroken stroom van brieven, en de kleinste interruptie in die kringloop kwam neer op een ineenstorting van Kleists leefstructuur. Datzelfde radicalisme, diezelfde extreme vrees voor het stollen en afkoelen van de vloeiende lava tussen Praag en Berlijn beheerste Kafka toen hij met Felice Bauer correspondeerde. De briefwisseling was een energiestroom die niet mocht afbreken of opdrogen, ook niet in het weekend (een brief die zaterdagavond in Berlijn gepost werd, kwam reeds op zondagochtend aan bij de geadresseerde in Praag).

Het irriteert Kafka als hij op een brief van Felice moet wachten, het maakt niet uit wat en hoeveel regels ze schrijft, als ze maar schrijft, dagelijks. In zijn onvolprezen Kafka-biografie (‘Die Jahre der Entscheidungen’, deel 2) beschrijft Reiner Stach die energiestroom zoals hij gekoppeld is aan F.: een circuit dat Kafka mentaal overeind houdt (al is hij de gevangene van zijn angst dat de brieven verloren kunnen gaan) en zijn gevoel van eigenwaarde sterkt. Elke verstoring van het circuit maakt hem gek van angst. Net zoals von Kleist eist Kafka van zijn verloofde existentiële exclusiviteit, want ook betekent dat er geen ruimte of excuus is voor verstrooide of lege ogenblikken. Elk dreigend vacuüm wordt anticiperend gevuld door het beeld van de ander.

Kafka behandelde Felices brieven als seksuele fetisjen, aldus Stach, hij vouwde ze altijd weer open, legde zijn gezicht erop, kuste ze en ademde hun geur in. Op reis herlas Kafka haar brieven en sterkte zich eraan alsof het voedsel was. Maar nog eens, even belangrijk als de inhoud was de punctuele bezorging van Felices brieven in Praag. Amper was een brief aangekomen, of er moest al  een nieuwere brief neerstrijken om de ijzige kilte, de koude golfstroom waarin Franz vreesde te verstarren, naar andere oevers af te wenden.

 

Advertenties

Reacties zijn gesloten.

%d bloggers liken dit: