Blikken, gebaren

22 februari 2015

Blikken en gebaren zijn de ware samenvattingen van onze woorden. Het zijn bezegelingen, zoals kus en coïtus. Ook in ‘Het proces’ zijn gedrag en gebaren manifestaties van overbodige woorden, een van de vele paradoxen in het werk van Kafka. De opziener zegt tot de pas gearresteerde K.: ‘Ook zou u helemaal terughoudender moeten zijn met wat u zegt, haast alles wat u daarstraks hebt gezegd zou men ook als u maar een paar woorden had gezegd uit uw gedrag kunnen afleiden, bovendien was het niets voor u uitermate gunstigs.’ Gebaren, blikken en houdingen maken ook Kafka weerloos, dat heeft hij met K. gemeen. Dat leid ik ook af uit een passage van Reiner Stachs grote Kafka-biografie ‘Kafka. Die Jahre der Erkenntnis’ (deel 3). Hoe onbereikbaar Kafka ook was voor vermaningen, toch bleef hij erg gevoelig ‘voor voormalige, gestische, spontane uitlatingen, waaraan hij altijd al een hogere graad van waarheid had toegekend en tegen wier morele implicaties hij bijgevolg vergaand weerloos was. Argumenten ketsten aan Kafka af, maar blikken doordongen hem tot in zijn binnenste.’ Op zo’n moment van doordringing is Kafka immobiel: ‘Hij zit dan als een geest aan tafel, heeft hevige last van claustrofobie en denkt dat elke blik die op hem valt hem doorziet,’ schrijft W.G. Sebald (in ‘Duizelingen’) over dr. K. die op 6 september 1913 zijn intrek heeft genomen in hotel Matschakerhof in Wenen.

 

Advertisements

Reacties zijn gesloten.

%d bloggers liken dit: