Diplomatie

31 januari 2014

In dictaturen zijn regeringstolken graftomben van stemmen.

Himmler in Antwerpen

29 januari 2014

Van Heinrich Himmler zijn 700 privébrieven opgedoken. Berichten aan Mami, Püppi en Mutti van Pappi.

‘Ik ga nu naar Auschwitz, kusjes.’ Het is maar een van de vele banale zinnetjes uit de correspondentie van Heinrich Himmler met Marga, zijn vrouw. Over de dood van de joden die hij op zijn geweten heeft, vertelt de chef van politie, SS en Gestapo in Hitlers Derde Rijk, helemaal niets in zijn privébrieven. Misschien was dat niet eens nodig, want in jodenhaat moest Marga voor haar man niet onderdoen. Over die joden (‘Judenpack’) schrijft ze hem: ‘Wanneer zal dit tuig ons verlaten, zodat we een gelukkig leven kunnen leiden?’ Heinrich troost haar met lekkers: ‘Ingesloten een pakje met snoepjes en gekonfijt fruit en cognacbonen en een doos gecondenseerde melk. Dan nog een paar druivensuikertabletten en marsepein, opdat je in die vreselijke nachten iets hebt om te knabbelen en om beter in te slapen.’ En verder: ‘De druivensuiker moet je innemen als je je aan het Rode Kruis ergert; het geeft kracht.’ Vermoedelijk staat het woord ‘Rache’ (wraak) voor seks: ‘Ich bin für nichts wie Rache, andauernd.’

In het begin van de oorlog met Rusland vergeet Heinrich de verjaardag van hun trouwdatum. Hij excuseert zich bij Marga voor die vergetelheid. ‘Er was heel wat gaande de afgelopen dagen.’ Hij ondertekent met ‘Dein Heini’ als hij aan Marga schrijft en met ‘Euer Pappi’ als hij zich ook tot zijn dochtertje Gudrun richt.

In een interview met de Israëlische krant ‘Jediot Ahronot’ heeft de Israëlische regisseuse Vanessa Lapa meer details verstrekt over de Himmler-vondst, die niet alleen uit brieven bestaat. Tot het convoluut behoren ook de dagboeken van Marga Himmler, haar NSDAP-lidmaatschapboekje, een fotoalbum dat de babyjaren van dochtertje Gudrun documenteert, een handgeschreven receptenboek en een huishoudschrift. De brieven stammen uit de periode 1927-1933 en 1939-1945. Volgens Michael Hollmann, de voorzitter van het Duitse Bundesarchiv, bestaat er geen twijfel aan hun echtheid. Ze stroken perfect met de brieven van Marga Himmler, die al jaren in het Bundesarchiv worden bewaard.

De Himmler-correspondentie werd waarschijnlijk na de Duitse capitulatie door Amerikaanse soldaten uit de brandkast van Himmler in zijn woning (Haus Lindenfycht) in Tegernsee (Gmund) meegenomen. Zulke documenten waren bij de GI’s zeer in trek, ook al mochten de soldaten ze zich op bevel van generaal Eisenhower niet toe-eigenen. Wat voor een zwerftocht het Himmler-‘archief’ heeft meegemaakt is voorlopig nog niet helemaal duidelijk. Er is zelfs sprake van dat de correspondentie op een rommelmarkt in Brussel te koop werd aangeboden en zo in Tel Aviv is beland. Daar raakte ze verzeild ze onder het bed van een joodse burger die ze in 2007 aan de vader van Vanessa Lapa verkocht.

Vanessa Lapa heeft zich met haar Himmler-nalatenschap tot de Duitse krant ‘Die Welt’ gericht, die sedert zondag een week lang fragmenten uit de brieven publiceert. Lapa voltooit op dit moment de film ‘Der Anständige’ (de fatsoenlijke) over de Himmler-brieven. De documentaire wordt op 6 februari op de Berlinale in de Duitse hoofdstad getoond.

Lapa werkt samen met Katrin Himmler, een historica en kleindochter van een broer van Heinrich Himmler. Katrin Himmler is de schrijfster van ‘De gebroeders Himmler’ (Meulenhoff). Op dit moment werkt ze samen met de Berlijnse historicus Michael Wildt aan een becommentarieerde selectie van de Himmler-brieven (‘Himmler Privat. Briefe eines Massenmörders’) die binnenkort bij uitgeverij Piper verschijnt.

Katrin Himmler verleende ook haar medewerking aan de becommentarieerde editie van ‘Heinrich Himmlers Taschenkalender 1940’, verzorgd door Markus Moors en Moritz Pfeiffer en uitgegeven bij uitgeverij Ferdinand Schöningh in Paderborn (39,90 euro). Daarin is voortdurend sprake van Püppi, zijn dochter, Mami, zijn moeder, Mutti, zijn vrouw, en ‘der Führer’. De agenda puilt van de rode getallen waarachter Himmler het oorlogsverloop sedert 1 september 1939 in steekwoorden noteert en van de groene getallen waarachter hij dagelijks zijn lichaamsgewicht registreert. Op 30 augustus 1940 geeft Himmler in het concentratiekamp Oranienburg een persoonlijke rondleiding aan een groep Spaanse fascistische leiders. Eerder, op zaterdag 18 mei 1940, noteert hij enkele namen van steden waar hij langskomt: Antwerpen, Rumst, Löwen, Aerschot, Brüssel.

Arm

28 januari 2014

Waarom grijpen mensen naar de arm als ze een hand krijgen? Ik wilde altijd naar de hand grijpen als ik een arm kreeg.

Snowden

27 januari 2014

De Duitse journalist Hubert Seipel heeft in Moskou Edward Snowden geïnterviewd. Het gesprek werd gisteren door de ARD uitgezonden. Ontluisterend voor Barack Obama, die inmiddels zijn metamorfose van zonnige charmezanger tot nachtelijke brulkikker heeft voltooid. Volgens Seipel snakt Snowden ernaar om als patriot erkend te worden. Juist. Dus: Snowden for President!

Sotsji

27 januari 2014

Waar het recht verbogen wordt, staan ook de huizen scheef.

Conny en Baffy

17 januari 2014

In haar boek ‘Mutanten van het Kremlin’ (2003), vertelt de Russische journaliste Jelena Tregoebova, die met Poetin in een Moskous restaurant sushi at voor ze uit angst voor hem in 2006 naar Londen vluchtte, dat de Russische president de kunst verstaat om de gelaatstrekken van zijn gesprekspartners aan te nemen en ze – alsof ze in een spiegel naar zichzelf keken – op die manier naar zijn hand te zetten. In zijn recente boek ‘Wladimir’ (2013) vertelt de Russische politicoloog Stanislav Belkovski dat Poetin een zoöfiel is die het liefst in het gezelschap van zijn labrador Conny en zijn Bulgaarse schaper Baffy vertoeft. Als we de verhalen van de twee auteurs met elkaar combineren hebben we een sluitende verklaring voor Poetins hondenblik.

Prostaathypertrophie

17 januari 2014

De West-Berlijnse fonteinen in de jaren zeventig. Ze druppelden, ze sijpelden: prostaathypertrofie. Sinds de val van de Muur spuiten ze weer.

Reislust

16 januari 2014

In Bargfeld bij Celle woonde en werkte de schrijver Arno Schmidt in grote afzondering, die hij met zijn vrouw Alice deelde. Omdat hij moest schrijven, had hij geen tijd om te reizen. Hij verbood zijn vrienden om hem vanuit hun vakantieoorden ‘bepalmde’ ansichtkaarten te sturen, omdat hij vreesde dat ze de reislust van zijn vrouw zouden opwekken.

Poetin

15 januari 2014

Poetin is een cryptohomo. Alleen in het gezelschap van mannen bloeit hij op. Bovendien is hij een platonische zoöfiel, vandaar zijn tedere gevoelens voor tijgers en honden. Dat en veel meer vertelt de Russische politicoloog Stanislav Belkovski in ‘Wladimir. Die ganze Wahrheit über Putin’ (Redline Verlag, München).

Zondag in Palermo

14 januari 2014

En nu vraag ik me af of ik de namen van de dagen met een geur verbind. Op zondag ruikt Palermo naar gebraden stront, schrijft Helga M. Novak in ‘Im Schwanenhals’.