Oberschweineöde

30 april 2013

De Berlijnse wijk Oberschöneweide wordt in de volksmond ook wel Oberschweineöde (Saaie Opperzwijnenwoestenij) genoemd.

Duitse humor

29 april 2013

Wat is de titel van het dunste boek ter wereld? ‘Duizend jaar Duitse humor’.

Adempauze

27 april 2013

Eergisteren. Zoveel kerkhoven in de buurt van Südstern, zo vitaal tegen elkaar geschurkt, zo gulzig opeengehoopt op deze melkweg van de dood dat er wel een Kreuzberg op Tempelhof van moest komen. Om maar te zwijgen van de doden, die uitblazen van hun al te platte rust op deze mooie lentedag, waarop alles kwettert wat verknipt en gevleugeld is. En dus neem ik geen rust in café Atempause tegenover het kerkhof van Jeruzalems und Neue Kirche IV, dat grenst aan de Luisenstädtische Friedhof (Hé Stresemann!) en de Friedrichswerdersche Friedhof (hé Busse!) en dat in zijn onmetelijkheid slechts een fragment is van de Friedhöfe I, II und III van dezelfde Jerusalems und Neue Kirche, die op hun beurt behoren tot het complex van de kerkhoven voor de Berlijnse Hallepoort. En in dit caleidoscopisch universum van de postume geste zijn alle grafstenen telescopen waarop de eigenaars hun naam hebben gegraveerd. Vanuit hun omgekeerde kraaiennesten hoor je ze met mollenpootjes discreet schreeuwen: ‘Zee in zicht!’ En zie, als we er niet in verzeild geraken dan stranden we toch in het Kaffee am Meer in de Bergmannstrasse.

Gezegd

26 april 2013

Zelfs als alles gezegd is, is het nog niet op alle mogelijke manieren gezegd.

Fontanepromenade

25 april 2013

Gisteren was ik in de buurt van Südstern, waar ik op de Fontanepromenade het gebouw nummer 15 wilde zien. Van 1933 tot 1945 bevond zich hier de ‘Zentrale Dienststelle für Juden’, een afdeling van het ‘Berliner Arbeitsamt’. Alle joden moesten zich op het adres Fontanepromenade nummer 15 voor dwangarbeid laten registreren.
In de naoorlogse jaren herinnerde niets aan wat zich in dit gebouwtje, in deze mooie, van groen verzadigde dreef, die destijds de ‘Schickanenpromenade’ (Pesterijpromenade) werd genoemd, heeft afgespeeld. Vanaf volgende maand komt daar verandering in. Er komt een bord. Tegenover het bouwwerk worden gedurende een half jaar twee gele banken geïnstalleerd, die refereren aan de zogenaamde jodenbanken. In het naziregime waren de meeste Duitse banken in parken en dreven immers exclusief voor de ariërs bestemd.
Het fraaie gebouwtje in de Fontanepromenade heeft een afgebladderde charme. Het herbergde op het laatst de mormoonse ‘Reorganisierte Kirche Jesu Christi der heiligen letzten Tage’. Nu staat het leeg.

http://www.berlin.de/2013/partner/sonstiges/bezirksmuseum-friedrichshain-kreuzberg-aktives-museum-faschismus-und-widerstand-in-berlin-ev-flattenflatten-f-217-helga-lieser/

Morianen

23 april 2013

Dertig jaar geleden publiceerde het Duitse magazine ‘Stern’ de dagboeken van Hitler. Het weekblad trompette dat de geschiedenis van het Derde Rijk nu wel herschreven moest worden. Maar de dagboeken waren een vervalsing. ‘Stern’ herstelde zich nooit meer van dit debacle. Ook de reputatie van de Britse historicus Hugh Trevor-Roper, die de dagboeken voor echt had verklaard, was naar de vaantjes. Hoe kon het zo ver komen? Het waren uitgerekend de argumenten die tegen de echtheid van de dagboeken spraken die de experts overtuigden van hun authenticiteit. Niemand kon zich voorstellen dat een vervalser zich de moeite zou getroosten om zo veel banaliteiten in zo’n kolossale omvang te produceren. Het was niet de inhoud, maar de dimensie van de vervalsing die de experts in de hinderlaag lokte.

Een tikfout is snel gemaakt. Zelf heb ik wel eens met hatelijke groeten afscheid genomen waar ik toch hartelijk bedoelde. Nu lees ik hoe de joodse journaliste Bella Fromm de hoofdredacteur van de ‘Vossische Zeitung’ redt door hem op 21 juli 1933 te wijzen op een schrijffout in de ondertekening van een brief aan Joseph Goebbels. De hoofdredacteur had zijn brief afgesloten met de groet ‘Heilt Hitler’.

In Spanje worden de biljetten van 500 euro Bin Ladens genoemd: iedereen weet dat ze bestaan, maar niemand heeft ze gezien.

Ulbricht

22 april 2013

Wie was de grootste veldheer uit de geschiedenis? Walter Ulbricht. Hij heeft twee miljoen vijanden op de vlucht gejaagd en 17 miljoen tegenstanders gevangen genomen.
Geen wonder dat Ulbricht in het hiernamaals door Napoleon werd begroet met de woorden: ‘Indien ik destijds een krant als “Neues Deutschland” had gehad, zou mijn nederlaag in Waterloo nooit uitgelekt zijn.’
Overigens maakte Ulbricht van zijn overlijden gebruik om voorzitter Mao te vragen hoeveel vijanden hij als DDR-leider in China had gehad. Mao: ‘Ongeveer 17 miljoen.’ Ulbricht: ‘Dus ongeveer evenveel als bij ons thuis.’

De grappen zijn verschenen in ‘Gute Nacht, Lotte!’, een editie van uitgeverij Eulenspiegel, 64 blz., 4,99 euro.

Kroonorde

18 april 2013

Een viertal weken geleden in de Belgische ambassade in Berlijn. Waltraud Hüsmert, meermaals gelauwerde literaire vertaalster (o.a. Martinus Nijhoffprijs, 2004) Nederlands-Duits, wordt voor haar verdiensten tot officier van de Kroonorde gedecoreerd. Maar aan het opspelden van het insigne op de borst (nu ja, de revers) van de laureate brandt ambassadeur Renier Nijskens zijn vingers niet. Daarvoor trommelt hij zijn naaste medewerkster op: ‘Olga, doe jij dat eens, anders vlieg ik nog in de bak.’

Na tien jaar kapte Samuel Pepys met de dagboekschrijverij. Omdat hij vreesde blind te worden? Nee toch, in het decennium van zelfobservatie had hij zichzelf van top tot teen gescand. Aan dat experiment viel niets meer toe te voegen. Hij had zichzelf binnenstebuiten gekeerd. Zelfs naakt moet hij zich als een afgedragen kledingstuk hebben gevoeld. In zekere zin kon hij voor zichzelf geen oog meer hebben omdat hij inzag dat zijn blik verzadigd was: een vorm van lucide blindheid dus.

Vrijheid

13 april 2013

De methode: ook als het pijn doet tegen mijn vermeende belangen ingaan om geen echte schade op te lopen. Het geheim: gewichten zo torsen dat ik mijn innerlijk evenwicht bewaar. De overtuiging: het land van belofte is geen paradijs. Het doel: mijn vrijheid verlossen uit de ijzers waarin ik ben geboeid.